Khái niệm và bản chất pháp lý của giảm trừ gia cảnh
Giảm trừ gia cảnh là khoản tiền được trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của cá nhân cư trú trước khi tính thuế TNCN, giúp phần thu nhập này không bị đánh thuế và giảm gánh nặng tài chính cho người nộp thuế.
Về bản chất, chính sách giảm trừ gia cảnh thể hiện nguyên tắc công bằng thuế, hỗ trợ những người có trách nhiệm nuôi dưỡng bản thân và người phụ thuộc. Giảm trừ gia cảnh gồm hai phần: giảm trừ cho bản thân người nộp thuế và giảm trừ cho người phụ thuộc như con cái, vợ/chồng, cha mẹ theo quy định.
Mục tiêu của chính sách này là xây dựng hệ thống thuế TNCN linh hoạt, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đảm bảo công bằng cho người nộp thuế.
Đối tượng được áp dụng và phạm vi thu nhập của chính sách giảm trừ gia cảnh
Để hiểu rõ ai được hưởng lợi từ chính sách giảm trừ gia cảnh, chúng ta cần xác định đối tượng áp dụng và phạm vi thu nhập. Hiện tại, theo quy định của Luật Thuế TNCN, giảm trừ gia cảnh chỉ áp dụng cho cá nhân cư trú tại Việt Nam. Cá nhân cư trú là người đáp ứng một trong hai điều kiện sau: có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam hoặc có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm tính thuế.
Về phạm vi thu nhập, giảm trừ gia cảnh chỉ được áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công. Điều này có nghĩa là, nếu bạn nhận thu nhập từ các nguồn khác như kinh doanh, cho thuê tài sản, đầu tư,… thì các khoản thu nhập này sẽ không được hưởng giảm trừ gia cảnh.
- Trước đây: chính sách giảm trừ gia cảnh từng được áp dụng cho cả thu nhập từ kinh doanh.
- Từ năm 2015: quy định này đã được thay đổi.
- Lý do: việc áp dụng giảm trừ gia cảnh cho thu nhập từ kinh doanh gặp nhiều khó khăn trong việc xác định và chứng minh các khoản chi phí gia đình hợp lý, dẫn đến việc lạm dụng và gây thất thu cho ngân sách nhà nước.
Do đó, nhà nước đã quyết định thu hẹp phạm vi áp dụng giảm trừ gia cảnh chỉ còn đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
Đối với những người lao động tự do, những người có thu nhập không ổn định từ nhiều nguồn khác nhau, việc không được hưởng giảm trừ gia cảnh có thể gây ra những khó khăn nhất định trong việc đóng thuế. Tuy nhiên, đây là một chủ trương chính sách nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hệ thống thuế TNCN.
Xem thêm: Bố mẹ bao nhiêu tuổi thì được giảm trừ gia cảnh theo quy định
Mức giảm trừ gia cảnh (cập nhật theo pháp luật hiện hành và các thay đổi)
Mức giảm trừ gia cảnh luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu bởi các cá nhân cư trú và những người làm công tác kế toán. Mức giảm trừ này có ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế TNCN mà người nộp thuế phải nộp.
Mức giảm trừ gia cảnh đang áp dụng cho năm tính thuế 2025
Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 và các văn bản hướng dẫn thi hành, mức giảm trừ gia cảnh hiện đang áp dụng cho năm tính thuế 2025 như sau:
- Giảm trừ cho bản thân: 11 triệu đồng/tháng, tương đương 132 triệu đồng/năm. Đây là mức giảm trừ cơ bản, áp dụng cho mọi cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ này được áp dụng cho những người phụ thuộc đáp ứng các điều kiện do pháp luật quy định.
Mức giảm trừ này đã trải qua nhiều lần điều chỉnh trong những năm gần đây, nhằm phản ánh sự thay đổi của chi phí sinh hoạt và mức lương trên thị trường. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng mức giảm trừ hiện hành vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí sinh hoạt thực tế của người lao động, đặc biệt là ở các thành phố lớn.
Xu hướng điều chỉnh giảm trừ gia cảnh 2026 và tranh luận chính sách
Việc giảm trừ gia cảnh có được điều chỉnh trong năm 2026 hay không đang thu hút nhiều sự quan tâm. Nhiều ý kiến cho rằng cần sớm điều chỉnh mức giảm trừ để phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội hiện nay, khi lạm phát và giá cả sinh hoạt liên tục tăng.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh lương cơ sở và lương tối thiểu vùng cũng đặt ra yêu cầu xem xét lại mức giảm trừ gia cảnh nhằm đảm bảo công bằng cho người lao động và tính hợp lý của chính sách thuế.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách nhà nước, trên cơ sở đánh giá toàn diện các yếu tố kinh tế – xã hội và các kịch bản tác động có thể xảy ra.
Lưu ý: Mức giảm trừ gia cảnh cụ thể cho năm 2026 sẽ được công bố chính thức khi có văn bản mới nhất từ Quốc hội/UBTVQH.
Xem thêm: Điều kiện giảm trừ gia cảnh 2026: Cập nhật mới nhất và cách tính thuế
Các nhóm giảm trừ cụ thể và cách xác định
Để tận dụng tối đa lợi ích từ chính sách giảm trừ gia cảnh, bạn cần hiểu rõ về các nhóm giảm trừ cụ thể và điều kiện để được hưởng.
Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế
Đây là khoản giảm trừ cơ bản, áp dụng cho mọi cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Việc giảm trừ cho bản thân được thực hiện tự động, người nộp thuế không cần phải đăng ký hay cung cấp bất kỳ giấy tờ chứng minh nào.
Tuy nhiên, có một số nguyên tắc cần lưu ý khi áp dụng giảm trừ cho bản thân:
- Nếu người nộp thuế có thu nhập từ nhiều nơi, họ chỉ được chọn một nơi để tính giảm trừ cho bản thân tại một thời điểm.
- Nếu người nộp thuế chưa được tính giảm trừ cho bản thân trong suốt năm tính thuế, họ sẽ được tính đủ 12 tháng giảm trừ khi quyết toán thuế.
Xem thêm: Quy định giảm trừ gia cảnh 2026: Cập nhật mức mới nhất
Giảm trừ cho người phụ thuộc
Khái niệm người phụ thuộc
Người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế có nghĩa vụ, trách nhiệm nuôi dưỡng, bao gồm con cái, vợ/chồng, cha mẹ và một số trường hợp đặc biệt khác. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể trở thành người phụ thuộc của bạn. Người phụ thuộc phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Con cái: Phải là con chưa thành niên (dưới 18 tuổi), hoặc con từ 18 tuổi trở lên đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề và không có thu nhập hoặc thu nhập trong năm không vượt quá mức quy định. Con cái bị tàn tật, khuyết tật, không có khả năng lao động cũng được coi là người phụ thuộc.
- Vợ/chồng: Phải không có thu nhập hoặc thu nhập không vượt quá mức quy định, hoặc không có khả năng lao động.
- Cha mẹ: Phải đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động, và không có thu nhập hoặc thu nhập không vượt quá mức quy định.
Điều kiện để được tính giảm trừ cho người phụ thuộc
Để được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, bạn cần đáp ứng các điều kiện sau:
- Phải đăng ký người phụ thuộc với cơ quan thuế và được cấp mã số thuế cho người phụ thuộc.
- Một người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế trong cùng một thời kỳ tính thuế.
- Thời gian tính giảm trừ phải dựa trên thời gian phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng hoặc đủ điều kiện trở thành người phụ thuộc.
Nguyên tắc, cách tính và quyết toán giảm trừ gia cảnh
Nguyên tắc tính giảm trừ gia cảnh
Nguyên tắc tính giảm trừ gia cảnh khá đơn giản:
Giảm trừ cho bản thân: Tính theo tháng, áp dụng cho tất cả các tháng trong năm.
Giảm trừ cho người phụ thuộc: Tính theo số lượng người phụ thuộc và số tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.
Cách đưa giảm trừ gia cảnh vào công thức tính thuế
Công thức tính thuế TNCN với giảm trừ gia cảnh như sau:
- Thu nhập chịu thuế: Tổng thu nhập – các khoản miễn thuế
- Thu nhập tính thuế: Thu nhập chịu thuế – giảm trừ gia cảnh – các khoản giảm trừ khác
- Thuế TNCN phải nộp: Thu nhập tính thuế x Thuế suất
Ý nghĩa kinh tế – xã hội và các vấn đề cần lưu ý
Giảm trừ gia cảnh không chỉ là một chính sách thuế đơn thuần, mà còn mang ý nghĩa kinh tế – xã hội sâu sắc. Nó thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với đời sống của người lao động, góp phần giảm bớt gánh nặng thuế cho những người có trách nhiệm nuôi dưỡng gia đình.
Tuy nhiên, chính sách này cũng đặt ra một số vấn đề cần lưu ý:
Mức giảm trừ cần được điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với tình hình kinh tế – xã hội.
Thủ tục đăng ký người phụ thuộc cần được đơn giản hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế.
Hy vọng, bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về giảm trừ gia cảnh, từ khái niệm, đối tượng áp dụng, mức giảm trừ đến cách đăng ký và quyết toán. Hãy luôn cập nhật những thông tin mới nhất về chính sách thuế để đảm bảo quyền lợi của bản thân và doanh nghiệp mình.
Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ tốt nhất về các vấn đề kế toán, thuế, hãy liên hệ với Kế toán 5T ngay hôm nay! Chúng tôi là đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán uy tín, chuyên nghiệp, với đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn.
Có thể bạn quan tâm:
- Lạm phát là gì? Nguyên nhân, hậu quả và biện pháp kiểm soát lạm phát hiệu quả
- PO là gì? Tìm hiểu ý nghĩa, vai trò và quy trình xử lý đơn đặt hàng trong doanh nghiệp
