Giảm trừ gia cảnh là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi tính toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN), ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền thuế mà người lao động và chủ hộ kinh doanh phải nộp. Việc nắm vững quy định giảm trừ gia cảnh không chỉ giúp kế toán viên thực hiện đúng các thủ tục kê khai mà còn là công cụ để chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp. Bài viết này sẽ cập nhật chi tiết về quy định giảm trừ gia cảnh, phân tích những thay đổi đáng chú ý từ kỳ tính thuế 2026, cũng như chia sẻ những kinh nghiệm thực tế để bạn đọc có thể áp dụng hiệu quả.
Khung pháp lý chính về giảm trừ gia cảnh
Luật Thuế TNCN (sửa đổi) là văn bản pháp lý cao nhất, quy định các nguyên tắc chung về thuế TNCN và quyền lợi của người nộp thuế. Bên cạnh đó, Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 đã đưa ra mức giảm trừ gia cảnh cụ thể là 11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, mức này có hiệu lực đến hết kỳ tính thuế 2025.
Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng trong năm 2025 chính là Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, văn bản này đã chính thức nâng mức giảm trừ gia cảnh từ kỳ tính thuế 2026, đánh dấu một sự điều chỉnh đáng kể để phù hợp hơn với tình hình kinh tế xã hội hiện tại.
Để hiểu rõ hơn về cách áp dụng và các đối tượng được hưởng, chúng ta cần tham khảo thêm Thông tư 111/2013/TT-BTC, điều 9 khoản 3, văn bản này cung cấp các hướng dẫn chi tiết về đối tượng, điều kiện và thủ tục để đăng ký và hưởng giảm trừ gia cảnh.
Với tư cách là một kế toán viên, việc theo dõi và cập nhật thường xuyên những thay đổi trong các văn bản pháp luật này là vô cùng cần thiết. Bởi lẽ, những thay đổi nhỏ nhất trong quy định cũng có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả tính thuế và có thể dẫn đến các sai sót không đáng có. Việc chủ động tìm hiểu và nắm vững kiến thức pháp luật không chỉ nâng cao năng lực chuyên môn mà còn giúp bạn tự tin hơn trong công việc.
Xem thêm: Điều kiện giảm trừ gia cảnh 2026: Cập nhật mới nhất và cách tính thuế
Mức giảm trừ gia cảnh theo giai đoạn
Mức đang áp dụng đến hết kỳ tính thuế 2025
Trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết kỳ tính thuế 2025, mức giảm trừ gia cảnh được quy định theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14. Mức giảm trừ này được xem là một khoản hỗ trợ đáng kể cho người nộp thuế, giúp giảm bớt gánh nặng thuế và tăng thu nhập cá nhân.
- Cho bản thân người nộp thuế: 11 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 132 triệu đồng mỗi năm.
- Cho mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 52,8 triệu đồng mỗi năm.
Năm 2025 đánh dấu năm cuối cùng áp dụng mức giảm trừ gia cảnh này. Do đó, các kế toán viên cần đặc biệt chú ý khi thực hiện quyết toán thuế TNCN cho năm 2025, đảm bảo áp dụng đúng mức giảm trừ gia cảnh theo quy định của pháp luật.
Mức mới từ kỳ tính thuế năm 2026
Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh sẽ được điều chỉnh tăng lên theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Đây là một tin vui cho người nộp thuế, bởi lẽ sự điều chỉnh này sẽ giúp giảm bớt gánh nặng thuế và tăng thu nhập cá nhân.
- Cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 186 triệu đồng mỗi năm.
- Cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 74,4 triệu đồng mỗi năm.
Điều đáng lưu ý là, việc áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới sẽ được thực hiện từ ngày 01/01/2026 cho kỳ tính thuế 2026. Các kế toán viên cần cập nhật thông tin này để đảm bảo áp dụng đúng quy định khi thực hiện quyết toán thuế cho người nộp thuế.
Xem thêm: Bố mẹ bao nhiêu tuổi thì được giảm trừ gia cảnh theo quy định
Khái niệm và bản chất “giảm trừ gia cảnh”
Giảm trừ gia cảnh không đơn thuần là một con số trừ vào thu nhập chịu thuế. Nó phản ánh một triết lý thuế công bằng, rằng mỗi cá nhân có những nhu cầu cơ bản để duy trì cuộc sống, và nhà nước cần tạo điều kiện để đảm bảo những nhu cầu đó được đáp ứng.
Về mặt kỹ thuật, giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ khỏi thu nhập chịu thuế TNCN trước khi tính thuế, dành cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Mục tiêu chính là giảm bớt gánh nặng thuế cho những người có thu nhập không cao, đồng thời hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho bản thân và người phụ thuộc.
Hiểu rõ bản chất của giảm trừ gia cảnh giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về chính sách thuế TNCN. Nó không chỉ là một công cụ để giảm thu ngân sách nhà nước, mà còn là một biện pháp để điều chỉnh thu nhập, khuyến khích lao động và đảm bảo an sinh xã hội.
Do đó, kế toán viên cần hiểu rõ hai khía cạnh của giảm trừ gia cảnh:
- Giảm trừ cho bản thân: được áp dụng tự động cho mọi cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.
- Giảm trừ cho người phụ thuộc: chỉ được tính khi người nộp thuế đăng ký người phụ thuộc và được cấp mã số thuế.
Đối tượng được giảm trừ gia cảnh
Người nộp thuế
Để được hưởng giảm trừ gia cảnh, người nộp thuế cần đáp ứng một số điều kiện nhất định:
- Phải là cá nhân cư trú (có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam).
- Phải có thu nhập từ tiền lương, tiền công.
- Hợp đồng lao động phải có thời hạn từ 03 tháng trở lên (tính theo tháng) để được hưởng giảm trừ gia cảnh.
Lưu ý: Hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng sẽ không được hưởng giảm trừ gia cảnh, và sẽ bị khấu trừ thuế TNCN theo mức 10% trên từng lần chi trả.
Người phụ thuộc
Danh sách người phụ thuộc được chấp nhận giảm trừ gia cảnh khá rộng, bao gồm:
- Con: dưới 18 tuổi hoặc đang học đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và không có thu nhập.
- Vợ hoặc chồng: không có thu nhập hoặc thu nhập không quá 1 triệu đồng/tháng.
- Cha mẹ: đủ tuổi nghỉ hưu và không có thu nhập hoặc thu nhập không quá 1 triệu đồng/tháng.
- Cá nhân khác: anh chị em ruột, ông bà, cô dì chú bác ruột, cháu ruột hoặc người khác không nơi nương tựa, người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng, không có hoặc thu nhập không quá 1 triệu đồng/tháng.
Điều kiện bắt buộc: Người nộp thuế phải đăng ký người phụ thuộc và được cấp mã số thuế. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh một lần vào một người nộp thuế.
Nguyên tắc áp dụng giảm trừ gia cảnh
Việc áp dụng giảm trừ gia cảnh cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản:
- Giảm trừ cho bản thân: Được tự động hưởng nếu người nộp thuế đáp ứng các điều kiện về cư trú và thu nhập. Nếu trong năm, người nộp thuế chưa được giảm trừ gia cảnh cho đủ 12 tháng (do mới đi làm hoặc nghỉ việc), họ sẽ được tính đủ 12 tháng khi quyết toán thuế cuối năm.
- Giảm trừ cho người phụ thuộc: Mức giảm trừ gia cảnh chỉ được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng hoặc từ tháng đăng ký người phụ thuộc, tùy theo quy định cụ thể của từng trường hợp.
- Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh một lần vào một người nộp thuế.
Điều kiện bắt buộc: Người nộp thuế phải đăng ký người phụ thuộc và được cấp mã số thuế.
Việc tuân thủ các nguyên tắc này là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính chính xác và hợp lệ của hồ sơ khai thuế. Nếu không tuân thủ, người nộp thuế có thể bị truy thu thuế và phải chịu các khoản phạt khác theo quy định của pháp luật.
Có thể bạn quan tâm:
- Tài khoản 357 – Quỹ bình ổn giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
- Toàn cảnh Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và tác động đến doanh nghiệp
