Nghị định 359/2025/NĐ-CP là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT) tại Việt Nam. Dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, nghị định này không chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều khoản trong Nghị định 181/2025/NĐ-CP mà còn tác động sâu rộng đến hoạt động kinh doanh, đặc biệt là trong lĩnh vực nông‑lâm‑thủy sản. Với vai trò là những người làm công tác kế toán, chủ doanh nghiệp, hay thậm chí là chủ hộ kinh doanh nhỏ, việc nắm vững những thay đổi này là vô cùng cần thiết để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa lợi ích kinh doanh.
Tổng quan về Nghị định 359/2025/NĐ-CP và bối cảnh ra đời
Trước khi đi vào chi tiết các nội dung sửa đổi, chúng ta cần hiểu rõ bối cảnh ra đời của Nghị định 359/2025/NĐ-CP. Nghị định 181/2025/NĐ-CP, ban hành trước đó, đã quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế GTGT. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, vẫn còn một số vướng mắc, đặc biệt liên quan đến việc xác định đối tượng không chịu thuế GTGT đối với sản phẩm nông‑lâm‑thủy sản và các điều kiện hoàn thuế GTGT.
Nghị định 359/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm giải quyết những vấn đề này, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Nghị định này thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đối với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu gánh nặng cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong hệ thống thuế.
Phân tích chi tiết các nội dung sửa đổi của Nghị định 359/2025/NĐ-CP
Bổ sung quy định về sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường
- Đối tượng áp dụng: Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện mua bán sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường.
- Quy định cụ thể:
- Khi mua sản phẩm từ người sản xuất (hộ nông dân, tổ hợp tác,…) và bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác, các đơn vị này sẽ không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT, nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Điều này đồng nghĩa với việc họ sẽ đóng vai trò như một “cầu nối” trong chuỗi cung ứng, giúp giảm thiểu chi phí và tăng tính cạnh tranh cho toàn bộ hệ thống.
- Nếu bán cho hộ/cá nhân kinh doanh hoặc các tổ chức/cá nhân khác, sản phẩm sẽ phải chịu thuế suất 5% theo quy định hiện hành.
- Đối với các doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu, mức thuế GTGT sẽ là 1% doanh thu.
Kinh nghiệm thực tế: Các doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến việc xác định rõ “mức độ chế biến” của sản phẩm. Sản phẩm chỉ được coi là “chưa chế biến” hoặc “sơ chế thông thường” nếu chỉ trải qua các công đoạn như làm sạch, phân loại, bảo quản ban đầu mà không làm thay đổi bản chất của sản phẩm. Ví dụ, lúa mới thu hoạch chỉ được làm sạch và phơi khô vẫn thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Tuy nhiên, nếu lúa được xay xát thành gạo thì sẽ phải chịu thuế GTGT.
Bãi bỏ các điều kiện hoàn thuế GTGT liên quan đến người bán
- Các điều kiện bị bãi bỏ: Khoản 3, Điều 37 và Khoản 3, Điều 39 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
- Tác động:
- Loại bỏ rào cản hoàn thuế: Giúp doanh nghiệp giảm thiểu thời gian và chi phí liên quan đến thủ tục hoàn thuế GTGT.
- Giảm rủi ro pháp lý cho người mua: Người mua không còn phải lo lắng về việc người bán có đáp ứng đủ điều kiện để hoàn thuế hay không.
- Đảm bảo tính thống nhất và minh bạch: Tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch hơn.
Kinh nghiệm thực tế: Việc bãi bỏ các điều kiện hoàn thuế GTGT liên quan đến người bán đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc kiểm soát hóa đơn, chứng từ. Mặc dù không còn yêu cầu về việc người bán phải kê khai, nộp thuế GTGT, nhưng các doanh nghiệp vẫn cần đảm bảo rằng hóa đơn đầu vào là hợp lệ, có đầy đủ thông tin theo quy định của pháp luật. Nếu không, việc hoàn thuế GTGT có thể bị từ chối.
Ý nghĩa và tác động của Nghị định 359/2025/NĐ-CP đối với doanh nghiệp
- Đơn giản hóa thủ tục thuế: Giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí liên quan đến việc tuân thủ các quy định về thuế GTGT.
- Tháo gỡ vướng mắc: Giải quyết những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đang gặp phải trong quá trình thực thi Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
- Tăng tính cạnh tranh: Tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch hơn, giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.
- Khuyến khích đầu tư: Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế.
Lưu ý khi thực hiện Nghị định 359/2025/NĐ-CP
- Cập nhật thông tin: Thường xuyên cập nhật thông tin về các quy định mới của pháp luật thuế GTGT, đặc biệt là các hướng dẫn thi hành Nghị định 359/2025/NĐ-CP.
- Tập huấn cho nhân viên: Tổ chức tập huấn cho nhân viên kế toán về những thay đổi trong chính sách thuế GTGT để họ có thể áp dụng một cách chính xác và hiệu quả.
- Rà soát lại quy trình: Rà soát lại quy trình kế toán hiện tại để đảm bảo rằng nó phù hợp với các quy định mới của Nghị định 359/2025/NĐ-CP.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu có bất kỳ vướng mắc nào, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia tư vấn thuế để được giải đáp và hỗ trợ.
Kết luận
Nghị định 359/2025/NĐ-CP là một văn bản quan trọng, mang lại nhiều cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp. Việc nắm vững các quy định mới của nghị định này là vô cùng cần thiết để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tận dụng tối đa các lợi ích mà nó mang lại. Hy vọng rằng, với những phân tích chi tiết và kinh nghiệm thực tế được chia sẻ trong bài viết này, bạn đọc đã có thể hiểu rõ hơn về Nghị định 359/2025/NĐ-CP và chuẩn bị tốt nhất cho việc áp dụng nó vào công việc của mình.
Để hiểu sâu hơn về các chính sách kế toán mới nhất và cách ứng dụng hiệu quả vào doanh nghiệp, đừng ngần ngại khám phá thêm các bài viết chuyên sâu tại website của chúng tôi: https://ketoanats.vn/
